Wozy i zwierzęta

Plecak mieści tyle, ile udźwigniesz, a kto niesie więcej, nie ruszy się z miejsca. Rudę z kopalni, drewno z tartaku albo zapasy na budowę osady przewozi się wozem.

Stajnia

Zwierzęta i wozy kupisz u stajennego. Stajnie stoją w Garnizonie (konie, osły, stare wozy z taboru Straży) i w wozowni Wielkiego Tartaku (woły). U obu kupisz też taczkę i paszę.

Co	Cena
koń	10 złotych
wóz taborowy	10 złotych
wół	6 złotych
osioł	2 złote
taczka	1 złoty
siodło z koziej skóry	2 złote
uzda z koziej skóry	50 srebrnych
juki z koziej skóry	około 4 srebrnych

Stajenny odkupi zwierzę albo wóz za połowę ceny, po odliczeniu długu za boks.

Kupione zwierzę staje w boksie. Stajenny je karmi, a za każdą zaczętą dobę płaci się, kiedy je odbierasz. Kto zostawi zwierzę i nie zapłaci przez dwa tygodnie, traci je: stajenny sprzedaje je na pokrycie długu, a resztę oddaje przy następnej wizycie.

kup konia
kup wóz
odbierz konia
zostaw konia w stajni
stajnia

Stajnia w osadzie

Osada może postawić własną stajnię: od zagrody pod wiatą na dwa boksy po murowaną stajnię ze stryszkiem na osiem. Nie ma w niej stajennego ani opłaty, ale zwierzęta jedzą tylko to, co ktoś nasypie do żłobu. Kiedy żłób się opróżni, zwierzęta głodują i wychodzą z boksów osłabione.

zostaw konia w stajni
nasyp siano do żłobu
stajnia

Zwierzęta

Zwierzę	Do czego	Ile	Tempo
wół	ciągnie wóz	najcięższy ładunek	wolno
koń	ciągnie wóz	mniej niż wół	szybko
osioł	nosi juki	mało	szybko, także poza drogą

Zwierzę trzeba karmić. Głodne idzie wolniej i ciągnie mniej, a po dobie głodu staje i nie ruszy z ładunkiem. Wiązka siana starcza na dobę (wołowi na pół), worek owsa dwa razy dłużej. Weź kilka wiązek na wóz: głodne zwierzę samo sięga po paszę z ładunku.

nakarm konia

Jazda

Zaprzęgnij zwierzę i siądź na koźle. Wóz rusza przy każdym twoim kroku, także gdy jedziesz za drużyną. Z ładunkiem jedzie się wolniej, a najszybciej po bruku.

zaprzęgnij konia do wozu
wsiądź na wóz
zejdź z wozu

Kiedy powozisz, inni widzą wóz, który rusza i przyjeżdża, a ciebie nie widać na liście obecnych. Kto siedzi na koźle, zdradza dopiero obejrzyj wóz. Gdy zejdziesz z kozła, wóz zostaje na miejscu, a ty stajesz obok niego.

Wóz jedzie tylko drogą: traktami, przez Tartak, Kamieniołom, Osadę Górniczą i osady graczy, a w Letharis po zewnętrznych ulicach Portu, Dzielnicy Przemysłowej i Garnizonu. W las, w góry ani na łąki nie wjedzie. Taczka przejedzie też wąską ścieżką.

Osioł chodzi poza drogą — w góry, na mokradła, po polach — ale nie wejdzie do Mrocznego Lasu, do kopalni ani do lochów.

Wóz rusza tylko razem z tobą, kiedy siedzisz na jego koźle. Kiedy uciekniesz z walki, stracisz przytomność albo przeniesiesz się inaczej niż na własnych nogach, wóz zostaje tam, gdzie był. Nikt go nie ukradnie ani nie rozładuje. Zostawiony daleko sprowadzi ci stajenny:

sprowadź wóz

Koń na postronku

Odebrany ze stajni koń idzie za tobą na postronku — przy każdym kroku widzisz, że podąża za tobą. Puścisz go, a zostanie tam, gdzie stoi.

Jazda wierzchem

Konia dosiądziesz, jeśli ma siodło i uzdę. Bez nich to koń pociągowy i w siodło go nie weźmiesz. Najprostszy rząd z koziej skóry sprzedaje stajenny w Garnizonie, lepsze siodła i uzdy robi rymarz, a juki kaletnik.

osiodłaj konia
dosiądź konia
zsiądź z konia
rozsiodłaj konia

Wierzchem nie męczysz się ty, tylko koń. Ma własną kondycję i własne zdrowie: im więcej niesiesz ty i jego juki, tym szybciej się męczy, ale zawsze wolniej, niż męczyłbyś się pieszo. Siodło z lepszej skóry męczy go mniej. Zmęczony koń staje, dopóki nie odpocznie. Jak się trzyma, sprawdzisz przez obejrzyj konia albo zwierzęta.

Koń chodzi tam, gdzie osioł z jukami, ale do budynków nie wjedzie. Walka zrzuca z siodła, a koń pod siodłem nie pójdzie w zaprzęg. Bagaż niesie tylko w jukach — załadujesz na niego to samo, co na wóz.

Ładunek

załaduj bryłki na wóz
objucz siano
ładunek
wyładuj bryłki

ładunek wypisuje rzecz po rzeczy, co wieziesz, i ile to waży wobec pojemności wozu. Wóz mieści tyle, ile ma skrzynia, a zwierzę ciągnie tyle, ile ma siły. Wyładowujesz tyle, ile udźwigniesz — reszta czeka na wozie.

Zwierzę i wóz sprzedasz stajennemu (sprzedaj osła), ale najpierw zdejmij ładunek i wyprzęgnij zwierzę.

Budowa wozu

Wóz można też złożyć samemu w wozowni: w Wielkim Tartaku albo w stajni osady od drugiego tieru. Części robią rzemieślnicy:

Część	Kto	Ile na wóz
oś wozowa	stolarz, z dębu albo jesionu	2
dyszel	stolarz, z jesionu	1
koło wozowe	stolarz, z dębowych albo jesionowych desek	4
okucie	kowal, z dowolnego metalu	4
popręg	rymarz, z dowolnej skóry	2
deski	jeden gatunek na całą skrzynię	12 na wóz drabiniasty, 24 na kryty

złóż wóz drabiniasty z dębu
złóż wóz

Wóz powstaje etapami i każdy etap bierze z plecaka tylko swoją porcję części. Kolejne złóż wóz robi następny etap. Nieudany etap skrzyni marnuje deski, a nieudany etap części nie kosztuje niczego poza czasem.

Gatunek desek decyduje, ile wóz uniesie: sosnowy drabiniasty mieści około 500 kg, a cisowy około 650 kg; kryty — od około 800 kg z sosny do ponad 1000 kg z cisu. Staranna robota dokłada jeszcze trochę. Wóz z twardego drewna wymaga więcej stolarstwa i drożej go odkupi stajenny.