Osady graczy

Przy Trakcie Osadniczym możesz założyć własną osadę i budować ją kawałek po kawałku: ulice, place i budynki, każde w kilku tierach — od ubitej ścieżki do bruku, od chaty pod strzechą do domu pod gontem.

Przywilej lokacyjny

Prawo założenia osady wystawia kanclerz Rady w swoim gabinecie w Pałacu. Zapytaj go o przywilej, a powie ci, na czym polega. Kosztuje czterdzieści złotych monet i wpisuje się go na twoje imię, więc nie da się go zgubić ani sprzedać.

Zasada
Osad na postać	jedna
Przywilej	zużywa się przy założeniu osady
Długość traktu	osadę da się założyć, gdy trakt ma co najmniej cztery wybrukowane odcinki
Odstęp	wjazdy osad muszą dzielić co najmniej pięć odcinków traktu

Do Pałacu wchodzi się z przepustką — kupisz ją w budce przy Bramie Pałacowej.

Założenie osady

Stań na wybrukowanym odcinku traktu i wpisz załóż osadę na zachód albo załóż osadę na wschód. Gra zapyta po kolei o trzy rzeczy — każdą odpowiedź wpisujesz osobną linią:

Nazwę — jeden albo dwa wyrazy, same litery, na przykład Wilcza Polana.
Dopełniacz, jak w „droga do…” — Wilczej Polany.
Miejscownik z przyimkiem, jak w „mieszka się…” — w Wilczej Polanie albo na Wilczej Polanie.

Na koniec zobaczysz wpis do księgi lokacji. Wpisz potwierdź, żeby założyć osadę, od nowa, żeby poprawić nazwę, albo anuluj, żeby zrezygnować — wtedy przywilej zostaje nietknięty.

Nazwa musi być niepowtarzalna i nie może nazywać się tak jak miejsce, które już istnieje. Każdy wyraz ma od trzech do piętnastu liter. Wielkie litery gra ustawia sama.

Budowa

Osadę buduje się kawałek po kawałku, a każdy kawałek w dwóch etapach: najpierw przygotowujesz teren, potem decydujesz, co na nim stanie.

Teren

Pierwszy kawałek osady to wjazd od strony traktu. Z wjazdu, ulicy albo placu, na którym coś już stoi, wytyczasz dalej i mówisz, jaki to teren:

Teren	Komenda	Dokąd	Przygotowanie	Co na nim stanie
pas	`wytycz pas na zachód`	tylko w stronę, w którą rośnie osada	karczowanie	ulica albo plac
parcela	`wytycz parcelę na północ`	w każdą stronę	karczowanie i wyrównanie (`niweluj`)	budynek

Osada założona na zachód puszcza pasy na zachód, północny zachód i południowy zachód; ku traktowi nie zawraca. Z parceli nie wytyczysz już niczego dalej.

Co tu stanie

Gdy teren jest gotowy, wpisz buduj. Zobaczysz wszystko, co może tu stanąć, z tierami — przy każdym tierze, jakich umiejętności wymaga (z twoim poziomem obok) i ile materiału leży już w składzie. buduj <co> rozpisuje jedną rzecz na kroki, a buduj <co> <tier> wybiera, na przykład buduj dom 1 albo buduj ulicę 2. Wybór zmienisz, dopóki nikt nie zaczął roboty.

W trakcie budowy samo buduj robi bieżący krok. Kroki mają też własne czasowniki — stawiaj ściany, kryj dach, podsypuj, brukuj — które robią to samo.

Można zacząć od wyższego tieru, jeśli macie ludzi z umiejętnościami: każdy krok robi ten, kto ma jego umiejętność, więc dom pod gontem postawi drużyna, w której jest cieśla i stolarz. Gotową rzecz podniesiesz o tier komendą rozbuduj — płacisz wtedy tylko to, czego brakuje, a do końca rozbudowy stoi to, co stało.

Dojazd. Budynek tieru 2 stanie tylko przy ulicy, placu albo wjeździe tieru co najmniej 2 — liczy się droga, z której wytyczono parcelę. Zanim postawisz porządny dom, wyłóż do niego porządną drogę.

Drogi i place

Tier	Ulica	Plac	Materiał (orientacyjnie)
1	ubita ścieżka	klepisko	szczapy na faszynę; plac także glina
2	droga żwirowa	plac żwirowy	szczapy, tłuczeń
3	ulica z kocich łbów	plac brukowany	tłuczeń, krawężniki, łamany kamień albo kostka
4	ulica brukowana kostką	rynek z płyt	tłuczeń, krawężniki, kostka albo płyty chodnikowe i kamień milowy

Wjazd buduje się tak jak ulica.

Ogród i staw

Na pasie można też założyć ogród albo staw. Przez żadne z nich się nie przejeżdża, więc dalej od nich nic już nie wytyczysz.

Tier	Ogród ziołowy	Staw rybny
1	grządki — rośnie melisa	sadzawka — płytkie łowisko
2	ogród za płotem — i lubczyk	staw z groblą — ryby stawowe
3	ogród z altaną i suszarnią	staw z pomostem — głębsza woda
4	ogród z cieplarnią — i szafran	staw hodowlany — rzadkie ryby

W ogrodzie zioła szuka się zwykłym szukaj, a w stawie łowi zwykłą wędką. Melisa, lubczyk i szafran nie rosną nigdzie poza ogrodami. Co to za zioła, opowie zielarka.

Budynki

Budynek	Tier 1	Tier 2	Tier 3	Tier 4
dom	chata z bali kryta strzechą	dom z bali kryty gontem	skromny dom kamienny	duży dom kamienny
skład	szopa	spichlerz na palach	magazyn murowany	lamus z kratą
kuźnia	kuźnia polowa	kuźnia z dymarką	kuźnia murowana z miechem	kuźnia mistrzowska z piecem hutniczym
warsztat stolarski	pniak i kozioł pod wiatą	warsztat pod dachem	stolarnia	tartak z kieratem
warsztat skórniczy	stół rymarski pod wiatą	warsztat skórniczy	garbarnia z warsztatem	pracownia kuśnierska
pracownia zielarska	szałas zielarski z suszarnią	izba zielarki	pracownia z alembikiem	laboratorium
kuchnia	palenisko pod wiatą	kuchnia z kotłem	kuchnia z wędzarnią	kuchnia z piecem chlebowym
karczma	wyszynk pod wiatą	karczma z izbą	gospoda	zajazd z izbami gościnnymi
studnia	kopanka	studnia z żurawiem	studnia z cembrowiną i kołowrotem	studnia pod daszkiem z poidłem

Tier mówi, jak daleko sięga warsztat. Budynek włącza swoje rzemiosło od pierwszego tieru, ale wyższy tier pozwala na więcej:

Budynek	Co rośnie z tierem
kuźnia	kucie do brązu → kucie i wytop do żelaza → do stali, ostrzenie i rozkuwanie → wszystkie metale z mitrylem i przekucie
warsztat stolarski	trzonki → deski → gonty i klepki → belki, wiosła i stery
warsztat skórniczy	skóry pospolite → średnie → rzadkie → wszystkie
pracownia zielarska	suszenie ziół → aptekarstwo → eliksirologia → trucicielstwo
kuchnia	pieczenie i parzenie → gotowanie i smażenie → wędzenie
karczma	pieczenie → gotowanie i smażenie → szynkwas osadników
skład	skrytka na 5 → 10 → 15 → 25 rodzajów rzeczy
dom	1 → 2 → 3 → 5 mieszkańców; od tieru 2 skrzynie, od 3 drzwi na klucz, w 4 szybszy odpoczynek

Gdy czegoś zrobić się nie da, gra powie, który tier budynku jest do tego potrzebny. Kuźnie, warsztaty i kuchnie poza osadami działają jak dotąd. Dokładne kroki i materiał pokazuje w grze buduj <co>.

Z kuźni, warsztatów, kuchni, karczmy i studni może korzystać każdy, kto przyjdzie do osady. Dom i skład są dla osadników. Dom w osadzie ma pierwszeństwo przed wynajętą izbą; wyprowadzisz się komendą wyprowadź się.

Kamienne budynki muruje się z ciosów komendą muruj. Na dachy tieru 4 idą kamienne płytki, a w okna szyby.

Brama

Bramę stawia się na gotowym wjeździe komendą buduj bramę <tier>. Wjazd stoi przy tym dalej i dalej się z niego wytycza, tylko nie rozbudujesz go, dopóki brama rośnie.

Tier	Brama	Co daje
1	brama z pali	tablica z nazwą osady nad wjazdem
2	brama drewniana	osadnicy zamykają ją przed obcymi: `zamknij bramę`, `otwórz bramę`
3	brama kamienna	przez zamkniętą bramę przechodzą goście z listy
4	brama z basztą	z baszty widać, kto jest w osadzie i na trakcie przy wjeździe

Zamknięta brama zatrzymuje tylko tych, którzy chcą wejść z traktu — z osady wyjdzie każdy. Osadnicy przechodzą przez własną bramę zawsze. Gości dopisuje każdy osadnik: dopisz gościa <imię>, skreśl gościa <imię>, goście.

Dom

Ilu osadników zamieszka w jednym domu, zależy od tieru: chata mieści jednego, dom z bali dwóch, skromny dom kamienny trzech, duży dom kamienny pięciu. Od domu z bali każdy mieszkaniec ma własną skrzynię (skrzynia, włóż <co> do skrzyni), od domu kamiennego mieszkańcy zamykają drzwi na klucz (zamknij drzwi), a w dużym domu kamiennym odpoczynek szybciej przywraca kondycję.

Szynk

W gospodzie i zajeździe stoi szynkwas. Osadnicy wystawiają na nim własne jadło i napitki po cenie, którą sami ustalą (wystaw pieczeń za 12), a każdy, kto wejdzie, kupuje je zwykłym kup. Co leży i po ile, pokazuje szynk. Monety czekają w szufladzie szynkwasu, aż sprzedający je odbierze (odbierz utarg). Własny towar zdejmuje się komendą zdejmij <co> z szynku.

Piec chlebowy

W kuchni z piecem chlebowym upiecz chleb robi z worka mąki cztery bochenki. Mąkę z młyna sprzedają kupcy w Dzielnicy Przemysłowej.

Wieś i miasteczko

Osada, która ma studnię z żurawiem, plac i trzy domy, staje się wsią. Wieś z bramą z basztą, rynkiem z płyt i pięcioma domami staje się miasteczkiem. Awans ogłasza się wszystkim osadnikom, a osada pokazuje, czego brakuje do następnego szczebla.

Materiały, których nie kupisz

Materiał	Skąd	Komenda
bal	z powalonej kłody — kilka bali zamiast kilkunastu szczap	`ociosaj kłodę`
snopek trzciny	trzcinowiska Mokradeł; najbliżej przesiek w trzcinach przy grobli Traktu Zachodniego	`zetnij trzcinę`
glina	górna półka kamieniołomu, tam, gdzie zdarto nadkład	`kop glinę`
kamienna płytka dachowa	ociosana w kamieniołomie z łamanego kamienia	`ociosaj płytki`
szyba	wydmuchana w hucie szkła	`wytwórz szyba`
łańcuch i krata	wykute w kuźni z żelaza i stali	`wykuwaj żelazo łańcuch`, `wykuwaj stal kratę`

Drewno na pierwszą chatę zwykle rośnie na samej parceli — karczując ją, masz kłody pod ręką. Trzcina i glina odrastają, ale nie od razu: wybrane miejsce trzeba na jakiś czas zostawić.

Cofnięcie

Kawałek, na którym nikt jeszcze nie ściął drzewa, cofniesz komendą cofnij wytyczenie — o ile dalej od niego nic nie wytyczono. Cofnięcie samego wjazdu, póki jest jedyną częścią osady, znosi całą osadę, a przywilej lokacyjny wraca do zasadźcy. Nie da się tego zrobić, gdy na skład osady zniesiono już materiał.

Osadnicy

Budują zasadźca i ci, których dopisze. Wejść do osady może każdy, a materiał na skład może znosić każdy.

Komenda	Co robi
`osada`	stan osady: szczebel, osadnicy, ulice, place, budynki, brama, skład
`buduj`	co może stanąć tam, gdzie stoisz; w trakcie budowy — bieżący krok
`rozbuduj`	podnosisz gotową rzecz o tier
`budowa`	co jest do zrobienia na placu, na którym stoisz, i ile materiału przynieść
`dopisz osadnika <imię>`	pozwalasz komuś budować
`skreśl osadnika <imię>`	odbierasz to prawo; to, co zbudował, zostaje
`dopisz gościa <imię>`	gość przejdzie przez zamkniętą bramę kamienną

Gdy zasadźca odejdzie z Rubieży na zawsze, osada przechodzi na najdłużej dopisanego osadnika. Osada bez osadników zostaje wtedy taka, jaka jest — nikt jej już nie rozbuduje.

Co może pójść nie tak

„Dalej na zachód zaczyna się…” — tuż przy obcej krainie osady się nie założy. Spróbuj z innego odcinka traktu albo z drugiej strony drogi.
„Za blisko innej osady” — wjazd stoi za blisko cudzego. Przejdź kilka odcinków dalej.
„Budować tu mogą zasadźca i osadnicy” — to cudza osada. Poproś zasadźcę, żeby cię dopisał.
„Tier 2 potrzebuje dojazdu T2” — droga, z której wytyczono parcelę, ma niższy tier. Rozbuduj najpierw drogę.
„Brama … jest zamknięta” — osadnicy zamknęli bramę. Przejdzie tylko ktoś z osady albo, przy bramie kamiennej, gość z ich listy.
„Na … trzeba ciesielstwa 30, a masz 12” — ten krok musi zrobić ktoś, kto ma tę umiejętność. Reszta drużyny może robić pozostałe kroki.

W grze: ?osady.