Letharis

Letharis to szaro-ceglane miasto portowe na Rubieży, stare i ciasne, budowane z ciemnej cegły i żelaznych okuć na długo przed Rozdarciem. Nic w jego architekturze nie powstało z powodu drugiej warstwy rzeczywistości — miasto po prostu stało tu wcześniej i musiało sobie z tamtym dniem poradzić tym, co miało: murem, urzędem i strażą.

Nazwa jest nieodmienna: mówi się „mury Letharis”, „w Letharis”. Przymiotnik brzmi „letharski”.

Mury i bramy

Mur jest kompletny i utrzymywany, co w tych czasach kosztuje więcej niż wszystko inne. Cztery główne bramy — Północna, Zachodnia, Wschodnia i Południowa — wypuszczają na trakty i przy każdej stoją wartownicy, zawsze parami; przy części z nich mur wybrzusza się w barbakan.

Piąta brama jest ważniejsza od czterech otwartych, bo nie działa. Stara Brama Północna została zamurowana i to, dlaczego akurat ta, jest jedną z rzeczy, o których miasto opowiada w kilku niezgodnych wersjach.

Wschodni odcinek muru jest pilnowany inaczej niż pozostałe. Za nim leżą Strefy Pęknięcia, gdzie szew między warstwami jest najcieńszy, a Straż nie tłumaczy, po co tam stoi.

Z czego miasto żyje

Z portu przede wszystkim: nabrzeża, pomosty, magazyny celne i cło, które Consilium liczy skrupulatniej niż kiedykolwiek. Rzeką idą barki z solą i koksem, a nad jej brzegiem stoją huty, kuźnie, garbarnie i młyny — dzielnica, w której nie da się rozmawiać przy otwartym oknie.

Handel morski maleje jednak trzeci sezon z rzędu i nikt w mieście nie nazywa przyczyny tak samo. Kupcy z giełdy mówią o cenach, kapitanowie o tym, że załogi się nie zgadzają, a celnicy o tym, że manifesty coraz częściej kłamią. Skutek jest jeden: spóźniony statek niepokoi sam z siebie, bez żadnego wydarzenia.

Drugie źródło utrzymania miasta jest mniej widoczne. Letharis żyło z wiedzy — z bibliotek, uczonych i tego, że przyjeżdżało się tu po księgi. Ta gałąź nie umarła, ale zamknęła się za murami własnych dziedzińców.

Kto rządzi w praktyce

Formalnie miasto należy do Consilium, Rady Miasta, która rządzi edyktem i srebrną pieczęcią z trzema wieżami. Faktycznie władza rozkłada się na kilka rąk, a każda ma inny uchwyt.

Straż Miejska jest zarazem policją i aparatem kontroli Rady: stoi na bramach, patroluje parami i decyduje, czym sprawa jest, na długo przed jakimkolwiek urzędnikiem. Cechy trzymają rzemiosło, pieczęć i prawo do pracy — i potrafią zamknąć hale wbrew edyktowi, wpisując stratę w księgi zamiast się kłócić. Kościół Otwartych Wrót rządzi Dzielnicą Świątynną i, co ważniejsze, językiem: jego zwroty mówią ludzie, którzy w nic nie wierzą. W Dolnym Mieście liczy się to, czego nie widać, i tam rozstrzyga się więcej spraw niż w kancelariach.

To nie jest jedno miasto pod jedną władzą, tylko kilka zazębiających się interesów w jednych murach — dlatego brama między dzielnicami też ma swoich wartowników. Kto co chce i czym się posługuje, opisują Frakcje.

Jak się dzieli

Miasto czyta się od wody w górę. Nad portem leży dzielnica warsztatów i pieców przy rzece, poniżej ciasną plątaniną schodzi Dolne Miasto, a wyżej zaczyna się marmur: dziedzińce Pałacu Rady i ulice, na których głosy są przyciszone. Osobno stoją Dzielnica Świątynna z katedrą i cmentarzem oraz Garnizon, który jest twierdzą i więzieniem naraz. Pod tym wszystkim biegną kanały — infrastruktura, nie legenda, choć używana także do rzeczy, do których nie została zbudowana.

Każda dzielnica ma własny zapach i własne zasady wstępu. Wyliczenie i drogi między nimi: Gdzie jesteś.

Miejsca, do których się nie wchodzi

Dwa adresy w Letharis są zamknięte nie dlatego, że są puste. Wielka Biblioteka wpuszcza za glejtem i zna nazwiska tych, którym go nie wyda; Collegium zamyka się przed miastem samo, a jego brama jest pilnowana przez ludzi, którzy nie noszą barw Straży. Miasto o obu mówi więcej niż którekolwiek z nich o sobie.